<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="ZW02n0018b"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 18b 天竺国<name role="" type="person">菩提达摩</name>禅师论</title> <title xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献数位版, No. 18b 天竺国<name role="" type="person">菩提达摩</name>禅师论</title> <author>方廣锠整理</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">2</idno>.<idno type="no">18b</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">天竺国<name role="" type="person">菩提达摩</name>禅师论</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">方廣锠大德提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2009-03-18T17:01:17"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <lb ed="ZW" n="0170a11"/> <lb ed="ZW" n="0170a12"/> <lb ed="ZW" n="0170a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">录文二</cb:mulu><head>〔录文二〕</head> <lb ed="ZW" n="0170a14"/> <lb ed="ZW" n="0170a15"/><p xml:id="pZW02p0170a1501">（前残）</p> <lb ed="ZW" n="0170a16"/><p xml:id="pZW02p0170a1601">寂，无碍为道。故名“悟心”。</p> <lb ed="ZW" n="0170a17"/><p xml:id="pZW02p0170a1701">言“定心”者，由常看守心故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170003" n="0170003"/>，于五欲境界，不乱不惑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170004" n="0170004"/>。由 <lb ed="ZW" n="0170a18"/>看心故，中不令乱。故《维摩经》云：“念定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170005" n="0170005"/>总持，辩才不断。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170006" n="0170006"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018b.0171a" n="0171a"/> <lb ed="ZW" n="0171a01"/>故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171001" n="0171001"/>“亦名定心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171002" n="0171002"/>”。</p> <lb ed="ZW" n="0171a02"/><p xml:id="pZW02p0171a0201">言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171003" n="0171003"/>“息心”者，由常<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171004" n="0171004"/>看守心故，息妄缘，归真心寂定，故云 <lb ed="ZW" n="0171a03"/>“亦名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171005" n="0171005"/>息心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171006" n="0171006"/>”。</p> <lb ed="ZW" n="0171a04"/><p xml:id="pZW02p0171a0401">言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171007" n="0171007"/>“征心”者，由常看守心故，即见心中心、心数<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171008" n="0171008"/>法，攀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171009" n="0171009"/> <lb ed="ZW" n="0171a05"/>缘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171010" n="0171010"/>妄想，却征缘心，虚妄不可得故。故云“亦名征心”。</p> <lb ed="ZW" n="0171a06"/><p xml:id="pZW02p0171a0601">言“达心”者，由常看守心故，渐契自心，本性淸净，不为一切烦 <lb ed="ZW" n="0171a07"/>恼诸垢之所染汚，犹如虚空。故云“亦名达心”。</p> <lb ed="ZW" n="0171a08"/><p xml:id="pZW02p0171a0801">言“了心”者，由看心故，了自己心，无障无碍，灵通迅速，而体 <lb ed="ZW" n="0171a09"/>常住不动，毕究寂灭，即涅槃相。故云“亦名了心”。</p> <lb ed="ZW" n="0171a10"/><p xml:id="pZW02p0171a1001">言“知心”，由看心故，知心去来，知心生时，知心灭时；知过去 <lb ed="ZW" n="0171a11"/>心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171011" n="0171011"/>已灭不可得，未来心未至不可得，现在心不住不可得。由常 <lb ed="ZW" n="0171a12"/>看守心故，知心去、来、生、灭悉常善。故云“知心”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171012" n="0171012"/>。</p> <lb ed="ZW" n="0171a13"/><p xml:id="pZW02p0171a1301">言“止心门”者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171013" n="0171013"/>，由常看守心故，不令妄念辄生，止念不生。 <lb ed="ZW" n="0171a14"/>故云“亦名止心”。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018b.0172a" n="0172a"/> <lb ed="ZW" n="0172a01"/><p xml:id="pZW02p0172a0101">言“察心”者，由看守心故，察烦恼贼，六根中六个头首大贼。 <lb ed="ZW" n="0172a02"/>六根者，眼爱美色，耳贪好声，鼻贪好香，舌贪美味，身贪滑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172001" n="0172001"/>细， <lb ed="ZW" n="0172a03"/>意贪六尘。六尘者，色、声、香、味、触、法也。若贪著生爱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172002" n="0172002"/>，即为 <lb ed="ZW" n="0172a04"/>所烧。是故智者察六尘贼，不令得入。譬如关令守门，端坐专察， <lb ed="ZW" n="0172a05"/>门中有人来去，悉须察虑，不得一人辄盗来去。察心亦尔。所云 <lb ed="ZW" n="0172a06"/>“察”者，即是觉察之義，觉察心口善恶等念，悉无遗漏。若有善念， <lb ed="ZW" n="0172a07"/>即随生灭；若有恶念，急手觉察，挫制断除。常自觉察身心过失，故 <lb ed="ZW" n="0172a08"/>云“察心”。</p> <lb ed="ZW" n="0172a09"/><p xml:id="pZW02p0172a0901">言“觉心”者，由看守心故，即觉自体性真如，无色无形，非常非 <lb ed="ZW" n="0172a10"/>断，非外非内，亦非中间，離诸色相，不出不没，非方非圆、大小、长 <lb ed="ZW" n="0172a11"/>短，離有離无，毕竟空寂。此是自家真如心、本性淸净心，不可以言 <lb ed="ZW" n="0172a12"/>说分别显示。《维摩经》云：“如自观身实相。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172003" n="0172003"/>与法相应。自体 <lb ed="ZW" n="0172a13"/>无为，即合僧義，即是僧宝。动成物执，即为法義，即是法宝。常 <lb ed="ZW" n="0172a14"/>觉，即为<persName>佛</persName>義，即是<persName>佛</persName>宝。照见心中三宝，复觉<persName>佛</persName>在身心，若内觅， <lb ed="ZW" n="0172a15"/>不久见<persName>佛</persName>；若著相外求，纍劫施功，去道转远。《维摩经》云：“若自 <lb ed="ZW" n="0172a16"/>观者，名为正观。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172004" n="0172004"/>正观者，谓自观身心，得禅定解脱道，故名正 <lb ed="ZW" n="0172a17"/>观。若他观者，名为邪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172005" n="0172005"/>观。邪观者，谓身心之外，妄取境界，或 <lb ed="ZW" n="0172a18"/>见诸<persName>佛</persName>、菩萨、靑、黄、赤、白、光明等事，幷是想心妄见，与道相违， <lb ed="ZW" n="0172a19"/>故名邪观。言觉心者，是觉悟之心，即是真<persName>佛</persName>，即是菩提。《无量寿 <lb ed="ZW" n="0172a20"/>观经》云：“是心是<persName>佛</persName>，是心作<persName>佛</persName>。”《念<persName>佛</persName>三昧经》云：“念<persName>佛</persName>只是念 <lb ed="ZW" n="0172a21"/>心，求心即是求<persName>佛</persName>。”所以者何？心识无形，<persName>佛</persName>无相貌。《维摩经》 <pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018b.0173a" n="0173a"/> <lb ed="ZW" n="0173a01"/>云：“烦恼即是菩提。”谓觉烦恼性空，无所有处，名为菩提。故名 <lb ed="ZW" n="0173a02"/>“觉心”。</p> <lb ed="ZW" n="0173a03"/><p xml:id="pZW02p0173a0301">言“亦名照心”者，慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173001" n="0173001"/>日明朗，照自心源。不以日月所照为 <lb ed="ZW" n="0173a04"/>照明。《观世音经》云：“慧日破诸暗。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173002" n="0173002"/>故名“照心”。</p> <lb ed="ZW" n="0173a05"/><p xml:id="pZW02p0173a0501">言“制心”者，心为身之主，成败之事，皆由自心，造恶幷是心 <lb ed="ZW" n="0173a06"/>作，善则天堂所摄，恶则地狱所收，不離生死。大士发心，善恶俱 <lb ed="ZW" n="0173a07"/>断，降伏自心，入无生正观。《遗教经》云：“制之一处，无事不辨。” <lb ed="ZW" n="0173a08"/>故云“亦名制心”。</p> <lb ed="ZW" n="0173a09"/><p xml:id="pZW02p0173a0901">言“亦名禅定解脱心”者，观心自在，不被生死繫缚，解脱无碍。 <lb ed="ZW" n="0173a10"/>故《法花经》曰：“禅定解脱等，不可思议法。”乃是智者所知，非是凡 <lb ed="ZW" n="0173a11"/>情所测<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173003" n="0173003"/>。</p> <lb ed="ZW" n="0173a12"/><p xml:id="pZW02p0173a1201">此大圣无相禅观门，幷是往古大德禅师所作，一依经论修学， <lb ed="ZW" n="0173a13"/>非是今时谬说。</p> <lb ed="ZW" n="0173a14"/><p xml:id="pZW02p0173a1401">问曰：禅有大小以不？</p> <lb ed="ZW" n="0173a15"/><p xml:id="pZW02p0173a1501">答曰：禅观门有数种。一、大乘观门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173004" n="0173004"/>，二、小乘观门。小乘声 <lb ed="ZW" n="0173a16"/>闻观法，即数息安般。安<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173005" n="0173005"/>般即有次第：第一禅、第二禅、第三禅、 <lb ed="ZW" n="0173a17"/>第四禅，即有所求，即有所见，即有所得。得生人天，得生非想非非 <lb ed="ZW" n="0173a18"/>想天，受快乐，报尽还堕三涂。即声闻观法。若依大乘观法，无求 <lb ed="ZW" n="0173a19"/>无欲，无言无说，寂然无相；不生不灭，不来不去，无漏无为，湛然常 <lb ed="ZW" n="0173a20"/>住。若依菩萨五门观法，行时定、住时定、坐时定、卧时定、偃息时 <lb ed="ZW" n="0173a21"/>定、著衣时定、吃食时定、语笑时定，一切时中，无有间<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173006" n="0173006"/>念。若依 <pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018b.0174a" n="0174a"/> <lb ed="ZW" n="0174a01"/>小乘观法，身心俱动，即有出定，即有入定。若依菩萨观法，无有出 <lb ed="ZW" n="0174a02"/>入，湛然一相，无有变异，身虽动作，心常不动。《维摩经》云：“心常 <lb ed="ZW" n="0174a03"/>安住，无碍解脱。”人身喩如何物？喩如车轮。人有十八识，车有十 <lb ed="ZW" n="0174a04"/>八辐。轮行千里转，车轴恒如故，钩心常不动。若无钩心，车即破 <lb ed="ZW" n="0174a05"/>壞，不能运载。《头陀经》云：“五阴以为车，无相以为牛，调御以为 <lb ed="ZW" n="0174a06"/>心，运载诸群生，趣向般若洲。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174001" n="0174001"/>人亦如是，亦如十八识。车轮 <lb ed="ZW" n="0174a07"/>者，人身也。车有十八辐，人有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174002" n="0174002"/>十八识。车钩心者，<persName>佛</persName>法也。车 <lb ed="ZW" n="0174a08"/>轴，人心也。内有六根，外有六尘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174003" n="0174003"/>，中间有六识。六根者，眼、耳、 <lb ed="ZW" n="0174a09"/>鼻、舌、身、意，名为六根。六尘者，色、声、香、味、触、法，名为六尘。 <lb ed="ZW" n="0174a10"/>六识者，眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识，名为六识。六根、六 <lb ed="ZW" n="0174a11"/>识、六尘各六，共为十八，亦名十八界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174004" n="0174004"/>。虽行住坐卧，擧动，施为， <lb ed="ZW" n="0174a12"/>心王常不动。心王若动，即流浪生死，不能运载法之财宝。《维摩 <lb ed="ZW" n="0174a13"/>经》云：“不著世间如莲花。常善入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174005" n="0174005"/>于空寂行，达诸法相无罣碍， <lb ed="ZW" n="0174a14"/>稽首如空无所依。”莲花虽在淤泥中生，不被泥之所汚染。行人虽 <lb ed="ZW" n="0174a15"/>在五欲烦恼泥中坐，不被烦恼所染。</p> <lb ed="ZW" n="0174a16"/><p xml:id="pZW02p0174a1601">偈赞云：“如莲花，不著水，心淸净，超于彼。”彼者，彼岸。浮囊 <lb ed="ZW" n="0174a17"/>者，心。守城者，不令贼入。贼者，六根是也。守护心，不令贼入。</p> <lb ed="ZW" n="0174a18"/> <lb ed="ZW" n="0174a19"/><p xml:id="pZW02p0174a1901">〔录文完〕</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="zangwai-notes"> <head>方廣锠 挍注</head> <p> <note n="0170003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170003">“由常看守心故”，底本残，據伯2039号補。</note> <note n="0170004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170004">“惑”，底本作“或”，據文意改。</note> <note n="0170005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170005">“中不令乱。故《维摩经》云：念定”，底本残，據伯2039号補。其中“云”，伯2039号无，據文意補。</note> <note n="0170006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170006">引文出自《维摩经･<persName>佛</persName>国品》。见《大正藏》第14卷第537页上。</note> <note n="0171001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171001">“云”，底本作“云悟心”，據文意删。</note> <note n="0171002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171002">“心”，據底本残存字形及伯2039号補。</note> <note n="0171003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171003">“言”，據底本残存字形及伯2039号補。</note> <note n="0171004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171004">“息心者，由常”，底本残，據本号体例及伯2039号補。</note> <note n="0171005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171005">“名”，底本残，據文意補。</note> <note n="0171006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171006">“息心”，底本残，據本号体例及伯2039号補。</note> <note n="0171007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171007">“言”，底本残，據伯2039号補。</note> <note n="0171008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171008">“数”，據底本残存字形及伯2039号補。</note> <note n="0171009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171009">“法，攀”，底本残，據伯2039号補。</note> <note n="0171010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171010">“缘”，據底本残存字形及伯2039号補。</note> <note n="0171011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171011">“心”，底本无，據伯2039号本補。</note> <note n="0171012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171012">“由常看守心故，知心去、来、生、灭悉常善。故云‘知心’”，底本无，據本号体例及伯2039号補。</note> <note n="0171013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171013">“言止心者”，底本无，據本号体例及伯2039号補。</note> <note n="0172001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172001">“滑”，底本作“谓”，據伯2039号改。</note> <note n="0172002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172002">“爱”，底本无，據伯2039号補。</note> <note n="0172003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172003">引文出自《维摩诘经･见阿閦<persName>佛</persName>品》，见《大正藏》第14卷第554页下。</note> <note n="0172004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172004">此段引文见《维摩诘经･见阿閦<persName>佛</persName>品》，见《大正藏》第14卷第555页上。引文中“若自观者”，《维摩诘经》原文作“以斯观者”。</note> <note n="0172005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172005">“邪”，底本作“耶”，據文意改。下同。</note> <note n="0173001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173001">“慧”，底本作“惠”，此处“慧”、“惠”相通，故正作“慧”。下同。</note> <note n="0173002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173002">引文出自《大正藏》第9卷第58页上。</note> <note n="0173003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173003">“测”，底本作“恻”，據文意改。</note> <note n="0173004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173004">“门”，底本无，據文意補。</note> <note n="0173005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173005">“安”，底本作“般”，據文意改。</note> <note n="0173006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173006">“间”，底本作“闻”，據文意改。</note> <note n="0174001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174001">引文出自《<persName>佛</persName>为心王菩萨说头陀经》，原文作“五阴以为车，无相以为牛，调御以一心，运载诸群生，趣向般若洲。”参见《藏外<persName>佛</persName>教文献》第一辑第281页。</note> <note n="0174002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174002">“有”，底本无，據文意補。</note> <note n="0174003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174003">“根，外有六尘”，底本残，據残存字形及文意補。</note> <note n="0174004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174004">“界”，底本作“戒”，據文意改。</note> <note n="0174005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174005">“入”，底本作“人”，據文意改。</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>